Chapter 6 — Sundara Kanda, Sarga 6

Valmiki Ramayana — Sundara Kanda

Verse 6.3

रक्षितं राक्षसैभीमैः सिंहैरिव महद् वनम्। समीक्षमाणो भवनं चक्राशे कपिकुञ्जरः॥ रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्हेमभूषणैः। विचित्राभिश्च कक्ष्याभिरैिश्च रुचिरैर्वृतम्॥ गजा िथतैर्महामारैः शूरैश्च विगतश्रमैः। उपस्थितमसंहायैर्हयैः स्यन्दनयायिभिः॥ सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्दान्तकाञ्जनराजतीः। घोषवद्भिर्विचित्रैश्च सदा विचरितं रथैः॥ बहुरत्नसमाकीर्णं पराासनभूषितम्। महारथसमावापं महारथमहासनम्॥ दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च मृगपक्षिभिः। विविधैर्बहुसाहस्रैः परिपूर्ण समन्ततः॥ विनीतैरन्तपालैश्च रक्षोभिश्च सुरक्षितम्। मुख्याभिश्च वरस्त्रीभिः परिपूर्णं समन्ततः॥ मुदितप्रमदारत्नं राक्षसेन्द्रनिवेशनम्। वराभरणसंहादैः समुद्रस्वननिःस्वनम् ॥

rakṣitaṃ rākṣasaibhīmaiḥ siṃhairiva mahad vanam| samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakrāśe kapikuñjaraḥ|| rūpyakopahitaiścitraistoraṇairhemabhūṣaṇaiḥ| vicitrābhiśca kakṣyābhiraiiśca rucirairvṛtam|| gajā ithatairmahāmāraiḥ śūraiśca vigataśramaiḥ| upasthitamasaṃhāyairhayaiḥ syandanayāyibhiḥ|| siṃhavyāghratanutrāṇairdāntakāñjanarājatīḥ| ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ|| bahuratnasamākīrṇaṃ parāāsanabhūṣitam| mahārathasamāvāpaṃ mahārathamahāsanam|| dṛśyaiśca paramodāraistaistaiśca mṛgapakṣibhiḥ| vividhairbahusāhasraiḥ paripūrṇa samantataḥ|| vinītairantapālaiśca rakṣobhiśca surakṣitam| mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ|| muditapramadāratnaṃ rākṣasendraniveśanam| varābharaṇasaṃhādaiḥ samudrasvananiḥsvanam ||

English Meaning

Protected by terrible Rākṣasas, like a mighty forests by lions. And as that foremost of monkeys saw the mansion, with fretted arches plated with silver and embellished with gold, beautifully abounding in splendid courts and gateways; containing elephant-drivers, and heroes knowing no fatigue; ever coursed by irresistible steeds drawing cars, and curious vehicles, covered over with skins of lions and tigers, resounding with bells hung thereon, and embosoming effigies of ivory, gold and silver, the locality of mighty cars, and the home of mighty car-warriors; filled all around with many thousand of divers beauteous and dainty birds and beasts; well protected by meek Rākṣas warders at the outskirts; thronged about with magnificent dames of the first order; containing gems of joyous damsels-the abode of the foremost Rākṣasas—sounding like the sea with the sounds of superb ornaments.

M.N. Dutt (1891–94, public domain)